Hoogbegaafdheid mag gekoesterd worden

Zou je je hoogbegaafdheid willen inruilen?

Die vraag stel ik soms aan hoogbegaafden die op zoek zijn naar zichzelf, of die op een bepaald moment zijn vastgelopen. Zou je liever niet hoogbegaafd zijn? Liever minder complex denken, minder intens voelen, wat makkelijker meekomen met de omgeving?

De overgrote meerderheid zegt: nee. Ik ben toch blij met wie ik ben.

Dat vind ik belangrijk. Het laat zien dat hoogbegaafdheid zelf meestal niet het probleem is. Het probleem ontstaat wanneer iemand niet gezien wordt, geen passende uitdaging krijgt, of jarenlang leert dat zijn manier van denken en voelen te veel is.

In een interview met Jojanneke van Mourik over misverstanden rond hoogbegaafdheid vertelde zij over een meisje dat zei: “Gelukkig ben ik niet hoogbegaafd, want dan heb je allemaal problemen.”

Precies daar gaat iets mis. Als hoogbegaafdheid vooral wordt gekoppeld aan problemen, kunnen kinderen gaan denken dat het iets is wat je beter niet kunt hebben. Terwijl het ook kan gaan over scherpte, diepgang, creativiteit, gevoeligheid, intensiteit — en het vermogen om verbanden te zien die anderen nog niet zien.

Veel hoogbegaafden kunnen heel goed verwoorden wat er misgaat. Gelukkig maar, want die woorden hebben we hard nodig. Maar daardoor kan ook het misverstand ontstaan dat hoogbegaafdheid vooral moeilijk is.

En positief spreken over hoogbegaafdheid is ingewikkeld. Vertel je wat lastig is, dan bevestig je al snel het probleembeeld. Vertel je wat mooi is, dan moet je oppassen dat je niet arrogant gevonden wordt.

Daarom wil ik hoogbegaafdheid graag vollediger neerzetten. Als iets met mooie sterktes. Met potentie. Met gevoeligheden en kwetsbaarheden. En ja, soms met problemen, zeker wanneer de omgeving niet aansluit.

Maar wel als iets wat we samen mogen koesteren.

Daarmee bedoel ik niet dat mensen met hoogbegaafdheid alleen door hun hoogbegaafdheid bekeken moeten worden. Een hoogbegaafd mens is in de eerste plaats gewoon een mens, met allerlei eigenschappen, ervaringen, verlangens en eigenaardigheden. Hoogbegaafdheid is daar één onderdeel van.

Maar het is wel een onderdeel dat gezien mag worden. Niet kleiner gemaakt. Niet verdacht gemaakt. Niet alleen besproken wanneer iemand vastloopt.

Hoogbegaafdheid is iets positiefs. Ook als het soms ingewikkeld is.

Aanleiding voor deze blog: het interview met Jojanneke van Mourik bij SRC/RegioNieuws over het doorbreken van misverstanden rond hoogbegaafdheid. (zie: https://www.youtube.com/watch?is=dnhIxnZoQGPPScYn&v=FO_kKSn7VDQ&feature=youtu.be)